Virüslerin Yapısı (Mikrobiyoloji)

Mikrobiyoloji derslerine virüsler ile başlamak istedim. Virüsleri tamamladıktan sonra da bakterilere geçmeyi planlıyorum. Kısa bir ders olacak, umarım faydalı olur. Başlayalım bakalım. :)

VİRÜSLER

Virüsler, bakterilerden daha basit bir yapıya sahiptirler.

  1. Genetik bilgileri RNA ya da DNA olmak üzere tek tip nükleik asitte saklanır.
  2. Çoğalmaları bölünme ile değil, ayrı ayrı sentezlenen yapısal elemanların bir araya gelmesi ile olur.
  3. Zorunlu hücre içi parazitleridir. Çoğalabilmeleri için konak hücreye gereksinim duyar ve onun yapıtaşları ile sistemlerini kullanırlar.

Boyutları 18-26 nm ile 300 nm arasında değişir. Elektron mikroskobunda görülebilirler. Picorna ve Papova virüsler en küçük virüsler, Pox ve Paramyxo virüsler ise en büyük virüsler örneği olarak verilebilir. Pox virüsler, ışık mikroskobunda da görülebilirler.

Virüsler;

  1. Enerji eldesi
  2. Proteinlerin sentezi
  3. Genom eşlenmesi

için konak hücreye gereksinim duyarlar. Çünkü virüsler kendi kendilerine enerji üretemezler. Ribozomları olmadığı için protein de sentezleyemezler. Genom eşlenmesi için gerekli enzimleri bulunmasına rağman, gerekli malzemeler olmadığı için bu işlemde de konak hücreye ihtiyaç duyarlar.

Her virüste genom ve kapsit yapısı bulunur. Bu ikisi birlikte nükleokapsit adını alırlar. Zarf yapısı ise her virüste bulunmayabilir.

Genom

Virüs genomu tek tip nükleik asit içerir. Yani ya DNA ya da RNA bulunur, ikisi birlikte bulunmaz. DNA tek ya da çift zincirli olabilir. Virüslerde bulunan RNA, diğer canlılardaki RNA yapılarından farklı olarak, çift zincirli de olabilir. DNA yapısı sirküler ya da lineer olabilirken, RNA yapısı virüsün protein sentezleme yeteneğine göre negatif ya da pozitif polariteli olarak ikiye ayrılır.

Virüsün genomu kapsiti ve zarf üzerinde yerleştirilen bazı proteinleri sentezler. Genom zarf sentezinden sorumlu değildir.

Kapsit

Virüs kapsiti, kapsomer adı verilen alt birimlerden oluşur. Kapsomerlerin dizilişi, kapsitin yani virüsün şeklini belirler. Kapsomerler simetrik dizilip, helikal ya da kübik olabilirlerken ayrıca kompleks bir şekilde de dizilim gösterebilirler.

Kapsit, virüsü dış etkilerden koruyan bir protein kılıftır. Yüzeyinde bulunan viral protein/glikoproteinler VAP (Viral Tutunma Proteinleri) olarak adlandırılırlar. Virüs VAP’lar ile kendisine uygun konak hücresini seçer ve o hücreye tutunur. VAP’lar çıplak virüslerde kapsit üzerinde yer alırlarken, zarflı virüslerde ise zarf üzerinde bulunurlar.

Kapsit, nükleik asiti paketler. Onu dış etkilerden korur. Kapsit kuruluk, asitler ve deterjan etkilerine karşı dayanıklıdır. Kapsitin bu etkisinden dolayı; zarfı olmayan virüsler, zarflı virüslere göre dış ortam koşullarına, asitlere ve kuruluğa daha dayanıklıdırlar.

Kapsitin bir diğer görevi de nükleik asitin hücrelere taşınmasını sağlamaktır.

Zarf

Zarf, konak hücre kökenli lipid membran ile virüse ait yüzey protein/glikoproteinlerinden oluşur. Dış ortam koşullarına, kuruluk, asitler, deterjanlar ve etere karşı duyarlıdır. Bu duyarlılığın sebebi, zarfın lipid membran içermesinden meydana gelir.

  • Zarflı virüsler –> Kuruluğa, asitlere duyarlıdır. Nemli ortamlarda dayanabilir. –> Kan ve salgılarla bulaşma
  • Çıplak virüsler –> Mide ve safra asitlerine dayanıklıdır. –> Su ve gıdalarla bulaşırlar.

Zarf ile kapsit arasında kalan bölgeye tegüment (matriks) adı verilir. Bazı büyük virüslerde zarf ile kapsit arasındaki bu bölgede, konak hücreden aldığı ve virüsün çoğalması için gerekli olan bazı maddeler (enzim ve bazı proteinler) depo edilir.

Virüslerin yapısını kabaca işlemiş olduk. Kısa bir ders olacağını söylemiştim. :) Umarım okuyanlar için faydalı bir ders olmuştur. İyi çalışmalar. :)

About these ads
Bu yazı Mikrobiyoloji içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Virüslerin Yapısı (Mikrobiyoloji) için 2 cevap

  1. niqht dedi ki:

    arkadaşım eline sağlık da zarf sadece yapısal bi birim gibi bahsetmişsin keşke hastalık ve tanıda ki durumlardan da bahsetseydin eline sağlık ;)

  2. kezban çınar dedi ki:

    baya kısa olmuş yaa:))

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s